Thì cần làm gì, chọn viết ở đâu?
Việc lựa chọn nền tảng viết blog phụ thuộc rất lớn vào mục tiêu của bạn: Bạn muốn chỉ tập trung vào viết lách, muốn tùy biến giao diện sâu, hay muốn kiếm tiền từ độc giả?
Dưới đây là bảng so sánh chi tiết các nền tảng phổ biến nhất hiện nay, được chia theo nhóm nhu cầu:
1. Nhóm “Tự do & Kiểm soát” (Self-hosted CMS)
Dành cho người muốn sở hữu hoàn toàn dữ liệu, tùy biến giao diện và tính năng không giới hạn. Tự do luôn có giá của nó: tốn thời gian và tiền bạc nhất, nhưng bạn quyết định tất cả, và không lo bị bịt miệng.
WordPress.org (Phổ biến nhất thế giới)
Đây là tiêu chuẩn vàng cho các blogger chuyên nghiệp. Lưu ý khác với WordPress.com (bản thương mại hạn chế).
- Ưu điểm:
- Tùy biến vô hạn: Kho giao diện (Themes) và chức năng (Plugins) khổng lồ.
- SEO tốt nhất: Có các công cụ hỗ trợ SEO mạnh mẽ (Yoast, RankMath).
- Quyền sở hữu: Bạn sở hữu 100% nội dung và dữ liệu.
- Nhược điểm:
- Cần kỹ thuật: Phải tự mua tên miền, thuê hosting và cài đặt (hoặc thuê người làm).
- Bảo trì: Phải tự cập nhật plugin, theme và lo vấn đề bảo mật.
- Chi phí: Hosting (~$3-10/tháng) + Tên miền (~$12/năm).
Ghost (Hiện đại & Tốc độ)
Một nền tảng mã nguồn mở mới nổi, tập trung vào trải nghiệm viết và kiếm tiền (membership).
- Ưu điểm:
- Tốc độ cực nhanh: Được viết bằng Node.js, nhanh hơn WordPress nhiều.
- Tích hợp sẵn Newsletter: Gửi email cho độc giả và thu phí thành viên (subscription) được tích hợp sẵn trong core.
- Giao diện sạch: Tối giản, tập trung vào nội dung.
- Nhược điểm:
- Ít plugin và theme hơn WordPress.
- Cài đặt self-hosted (trên VPS) yêu cầu kiến thức kỹ thuật cao (Linux/Docker). Nếu dùng bản Ghost Pro (được lo trọn gói) thì giá khá cao ($9/tháng).
2. Nhóm “Viết ngay lập tức” (All-in-one Platforms)
Dành cho người không muốn đụng vào kỹ thuật, chỉ muốn đăng ký tài khoản và viết.
Substack (Viết để xây dựng Newsletter)
Lai giữa blog và email marketing.
- Ưu điểm:
- Miễn phí bắt đầu: Không tốn tiền hosting.
- Mô hình Subscription: Rất dễ để bật tính năng thu phí người đọc.
- Hiệu ứng mạng lưới: Substack gợi ý blog của bạn cho người đọc của các blog khác.
- Nhược điểm:
- SEO kém: Khó lên top Google hơn so với Website riêng.
- Tùy biến kém: Giao diện các blog đều na ná nhau.
- Phí cao: Substack thu 10% doanh thu nếu bạn bật tính năng trả phí.
Medium
Nền tảng mạng xã hội dành cho bài viết dài.
- Ưu điểm:
- Có sẵn độc giả: Bài viết hay sẽ được Medium phân phối tới hàng triệu người dùng.
- Giao diện đẹp: Trải nghiệm đọc và viết rất mượt mà.
- Nhược điểm:
- Không sở hữu độc giả: Bạn khó lấy được email của người đọc.
- Paywall: Người đọc phải trả tiền cho Medium mới đọc được hết bài (nếu bạn bật kiếm tiền).
- Khó kiếm tiền tại Việt Nam: Chương trình Partner Program hạn chế quốc gia (thường cần thủ thuật IP/Stripe).
3. Nhóm “Dành cho Lập trình viên” (Static Site Generators)
Dành cho người rành công nghệ, thích sự gọn nhẹ và bảo mật tuyệt đối.
Hugo / Jekyll / Astro + GitHub Pages
- Ưu điểm:
- Miễn phí hoàn toàn: Host trên GitHub Pages hoặc Vercel/Netlify.
- Bảo mật tuyệt đối: Vì là trang tĩnh (HTML/CSS), hacker không thể tấn công cơ sở dữ liệu.
- Tốc độ: Nhanh nhất trong mọi nền tảng.
- Nhược điểm:
- Khó sử dụng: Phải biết dùng Git, Markdown, Command Line. Không có trình soạn thảo WYSIWYG trực quan (trừ khi cài thêm CMS phụ như TinaCMS).
4. Nhóm “Cộng đồng Việt Nam”
Spiderum
- Ưu điểm: Cộng đồng người đọc Việt Nam chất lượng, thích hợp cho các bài viết quan điểm, tranh luận sâu. Dễ viral trong nước.
- Nhược điểm: Phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng, khó kiếm tiền trực tiếp, không xây dựng được thương hiệu cá nhân độc lập (tên miền riêng).
Bảng tóm tắt so sánh
| Tiêu chí | WordPress.org | Ghost | Substack | SSG (Hugo/Jekyll) |
| Đối tượng | Mọi đối tượng, thích kiểm soát | Blogger chuyên nghiệp, thích tối giản | Người viết Newsletter | Lập trình viên (Dev) |
| Độ khó kỹ thuật | Trung bình | Cao (nếu tự host) | Thấp (Dễ nhất) | Rất cao |
| Chi phí | Hosting + Domain | VPS hoặc $9+/tháng | Miễn phí (thu % doanh thu) | Miễn phí (thường chỉ tốn domain) |
| SEO | 5/5 (Rất tốt) | 4.5/5 (Tốt) | 2/5 (Kém) | 5/5 (Rất tốt) |
| Khả năng kiếm tiền | Ads, Affiliate, Bán hàng | Membership, Subscription | Subscription | Tự tích hợp |
Lời khuyên lựa chọn
- Nếu bạn muốn xây dựng sự nghiệp/thương hiệu lâu dài: Chọn WordPress hoặc Ghost. Đây là “ngôi nhà” bạn thực sự sở hữu.
- Nếu bạn muốn xây dựng danh sách email và bán nội dung: Chọn Substack (dễ) hoặc Ghost (chuyên nghiệp hơn).
- Nếu bạn là dân kỹ thuật (Dev) và muốn blog nhanh, nhẹ, miễn phí: Chọn Hugo/Jekyll host trên GitHub Pages.
- Nếu bạn chỉ viết cho vui và muốn có người đọc ngay: Chọn Spiderum hoặc Medium.
Trên đây là một bài phân tích toàn diện tuyệt vời do gemini gen ra, vậy mình thêm được giá trị gì để đáng cho bạn đọc blog này? Okie giờ là phần mình viết. Nếu bạn là một nhà báo nhà văn bình thường, thì Substack là nhanh gọn nhẹ nhất, tập trung vào nội dung, và tương tác với độc giả, thay vì mấy thứ kĩ thuật linh tinh. A Thái vnhacker và Võ Hoàng Hạc cũng sang Substack viết lách, chắc hẳn Substack phải rất ưu việt. Mình cũng có một cái substack nhưng chả ai thèm sub =)) Nên cũng lười viết.
Viết lách cũng như đọc sách hay chạy bộ, không cần quá nhiều một lúc, nhưng sự đều đặn cực kì quan trọng và tạo nên sự khác biệt. À còn giống cả đầu tư nữa, cũng cần đều đặn và kiên trì. Thành Rome không xây trong một ngày. Quan trọng nhất là bắt tay vào và viết, vậy là được.
Cám ơn một số bạn đã bỏ thời gian quý báu đọc blog mình. Mình hứa sẽ chăm chỉ viết hơn (một chút).